Theologie – Pagina 6

Nadat ik vorige week al een blogpost geschreven heb met 5 tips over hoe te preken zonder publiek, mocht ik deze vandaag, 22 maart 2020, in praktijk brengen. Ik mocht vanochtend voorgaan in mijn eigen gemeente, de Vrije Evangelische Gemeente in Elburg en wil in deze blog mijn ervaringen delen. Ik heb deze uitgewerkt in 5 aanbevelingen/ tips waarmee je je voordeel kan doen.

Aanbeveling 1. Kijk in de camera, daar zit je publiek

Tijdens een digitale kerkdienst kijkt het publiek als het ware door de lens van de camera naar jou. Het is daarom goed om in de camera te kijken en te blijven kijken. Mocht je teveel ergens anders heen kijken, vraag dan de cameraman om je middels een handgebaar hieraan te helpen herinneren. Het helpt enorm als je een paar personen (op gepaste afstand uiteraard) op een strategische manier in de zaal zet. Zij kunnen reageren en knikken op de dingen die jij als spreker zegt.

Aanbeveling 2. Digitale interactie

Dankzij de moderne technologie kun je tegenwoordig gebruik maken van hulpmiddelen om digitale interactie met je publiek te krijgen. Ik heb tijdens mijn preek gebruik gemaakt van Mentimeter om de mensen te vragen te reageren op het woord ‘vertrouwen‘. Het publiek kan zo op een digitale manier reageren. Daarnaast bieden uitzendplatforms als Facebook Live en Youtube ook de mogelijkheid om mensen te laten reageren en/of vragen te laten stellen tijdens de livestream. Iets om extra op te letten bij een livestream via internet is de vertraging; bij de dienst waar ik afgelopen zondag mocht voorgaan was dat zo’n 20 seconden.

Aanbeveling 3. Maak wijs gebruik van Powerpoint

Ik maak als spreker graag gebruik van presentatie-software zoals PowerPoint. Je kan dit vooral gebruiken om je verhaal te ondersteunen en om iets duidelijk te maken. Bij een digitale presentatie is het vooral goed dat de mensen van de techniek denken als een regisseur. Ze moeten creatief schakelen tussen het beeld van jou als voorganger en de presentatie. Wat in beeld komt moet het verhaal ondersteunen en het af en toe schakelen van beeld helpt enorm om de aandacht van het publiek erbij te houden.

Aanbeveling 4. Testen

Dit klinkt als een no-brainer maar het is essentieel om het draaiboek van te voren helder te hebben en uit te testen. Zeker wanneer er geschakeld moet worden tussen meerdere camera’s, computers e.d. is het goed om alles van te voren goed uit te testen. Dit is een aanbeveling die geldt voor het hele team.

Aanbeveling 5. Weet je plek

Als je net als ik een spreker bent die graag heen en weer loopt op het podium, dan is het goed om te weten dat dit voor de cameraman lastig werken is en het niet veel toevoegt voor het publiek thuis. De remedie hiervoor is om van te voren op het podium een gebied te markeren waarbinnen je kan bewegen. Wees je ervan bewust dat het natuurlijk is om te bewegen maar doe dit niet teveel. Kijk bijvoorbeeld eens naar hoe de presentatoren van het 8uur Journaal dit doen.

Voorgaan in een digitale kerkdienst was voor mij een bijzondere ervaring. Er wordt momenteel heel veel hierover nagedacht en geschreven. Een goed (engelstalig) wetenschappelijk artikel over online kerk zijn is een artikel dat geschreven is door Johan Roeland die als religiesocioloog verbonden is aan de VU in Amsterdam. Ik ben erg benieuwd naar uw eigen ervaringen met preken zonder publiek; je kunt uw ervaringen als commentaar hieronder plaatsen of rechtstreeks contact met mij opnemen.

Het is vandaag 12 maart 2020 en vanmiddag heeft de Nederlandse regering diverse nieuwe maatregelen afgekondigd om het inmiddels beruchte corona-virus tegen te gaan. De belangrijkste maatregel is dat samenkomsten met meer dan 100 personen tot 1 april zijn afgelast. Minister-president Mark Rutte antwoordde op een vraag van een journalist ‘hoe dat nu moet met kerkdiensten’ dat men creatief moet zijn en bijvoorbeeld dienst zou kunnen streamen. In deze blogpost wil ik een aantal praktische tips op een rij zetten hoe je als voorganger of predikant kan preken zonder publiek.

Verreweg de meeste kerken streamen al hun diensten via internet waarbij de mensen live mee kunnen luisteren. Ook steeds meer kerken maken gebruik van diensten als KerkTV waarbij de kerkdienst met beeld en geluid uitgezonden wordt. Als voorganger hoef je met deze technologie geen rekening te houden tijdens je kerkdienst; het zorgt op een makkelijke manier voor een groter gehoor. Maar hoe moet dat nu met die nieuwe maatregelen? Ga je preken in een lege kerk of ga je een videopreek opnemen? Veel voorgangers zullen zich dan als de voetballers van Valencia en Atalanta Bergamo voelen die de achtste finale van de Champions League wedstrijd in een leeg stadion moesten afwerken.

(S)preken zonder een live publiek is voor veel voorgangers iets wat zij niet vaak bij de hand zullen hebben gehad. Ik heb in mijn werk als Data en AI evangelist (AI = afkorting voor kunstmatige intelligentie) veel online presentaties en trainingen gegeven en heb daarbij met vallen en opstaan geleerd hoe je dit het beste kan doen. Hieronder vind je een vijftal tips die je kunnen helpen om te (s)preken zonder publiek.

Tip 1: doen alsof

De klinkt misschien gek, maar de beste tip is om te doen alsof je voor live publiek preekt. Door je in te beelden dat je voor mensen preekt, zal je preek ook zo overkomen bij de luisteraar/ kijker. Het helpt hierbij ook om fysiek te preken zoals je dat normaal gesproken doet, dat wil zeggen door te gaan staan en te spreken zoals je anders ook zou doen. Het kan helpen om een paar mensen te vragen om als jouw publiek te dienen; wat ook helpt is om een foto van mensen in een kerk voor je te hebben waar tegen je spreekt.

Tip 2: betrek je publiek

Eén van de grootste nadelen van online presentaties en trainingen is dat de verleiding voor de luisteraar om iets anders te gaan levensgroot is. Om dit zo veel mogelijk tegen te gaan, is het zaak om je publiek continu te blijven prikkelen en hen erbij te betrekken. Dit kan je doen door regelmatig vragen te stellen of door je publiek een opdracht te geven zoals bijvoorbeeld het actief meelezen van het bijbelgedeelte. Daarnaast helpt het om de luisteraar/ kijker specifiek in zijn rol als (online) luisteraar/ kijker aan te spreken.

Tip 3. maak gebruik van strategische stiltes

Barack Obama, de oud-president van de Verenigde Staten, is één van de beste sprekers in de wereld en één van zijn technieken is het toepassen van strategische stiltes. Er is wel eens berekend dat 50% van zijn spreektijd bestaat uit stiltes. Deze techniek werkt ook uitstekend als je online (s)preekt. Door af en toe een bewuste, strategische stilte te laten vallen, geef je het publiek de tijd om het voorgaande te overdenken maar het is ook een krachtig signaal om de aandacht er bij te laten houden en er weer bij te krijgen.

Tip 4. gebruik een (goede) microfoon

Het valt mij vaak op dat veel predikanten slecht te verstaan zijn via de livestream. Ze gebruiken wel een microfoon maar deze is vaak niet aangesloten op het systeem waarmee de kerkdienst gestreamd wordt. Als je ervoor kiest om de preek te streamen via bijvoorbeeld Facebook Live of Youtube Livestream, zorg er dan voor dat je in ieder geval een (goede) microfoon gebruikt. Een tip is om bijvoorbeeld de oortjes van je telefoon te gebruiken.

Tip 5. maak van de nood een deugd

Deze tijd is bij uitstek geschikt om te experimenteren met nieuwe technologie. De opgedane ervaringen kunnen later goed van pas komen als je nieuwe initiatieven als bijvoorbeeld het opnemen van een podcast gaat inzetten. Met een dergelijke ‘mindset’ zie je deze uitzonderlijke situatie als een kans om iets nieuws toe te passen en hiervan te leren.

Het zal in het begin onwennig voelen om te preken zonder publiek maar ook hier geldt de aloude wijsheid: hoe vaker je het doet, hoe beter het je zal afgaan. Juist nu in onzekere tijden kan technologie ons helpen. Ik hoop dat deze blog u handvatten en ideeën geeft voor de komende zondag.

Veel zegen in de voorbereiding en uitvoering toegewenst.

Jack Esselink

Ik ben zeer benieuwd naar uw ervaringen met het preken zonder publiek. U kunt een reactie achterlaten op deze blog of via het contactformulier op de contactpagina.